Portretten van Tijd, Jan Wagner in zijn atelier. Beeld: Bojoura Stolz
Portretten van Tijd, Jan Wagner in zijn atelier. Beeld: Bojoura Stolz (Foto: )

Portretten van Tijd: ‘Ik noemde mijzelf een versluieraar’



Als Vlaardingse cultuurspelers maakten Marleen Bos en Bojoura Stolz vorig jaar de serie Portretten van Moed. Dit jaar sluiten zij met de reeks Portretten van Tijd opnieuw aan bij het thema van de Geuzenmaand. Dit keer is gekozen voor Groot Vlaardingen als podium, met een wekelijks portret van in totaal zes interviewkandidaten, variërend in leeftijd en achtergrond. Vandaag kunstenaar Jan Wagner, zoon van NSB-ouders.

Door Marleen Bos 

Vlaardingen - “Ik ben geboren in 1940 in Den Haag als jongste van vijf kinderen. Mijn eerste herinneringen aan de oorlog gaan terug naar 5 september 1944. Het is Dolle Dinsdag en ons gezin vlucht samen met andere NSB’ers en Duitsers, met de trein naar Duitsland. ’s Nachts wordt de trein aangevallen door geallieerde vliegtuigen. Het zijn flarden van beelden en herinneringen. Over de oorlog, over de arrestatie van mijn ouders na de bevrijding, wordt later nooit meer gesproken. In 1950 verhuizen we naar Rotterdam.

"Slechts twee vrienden heb ik ooit verteld over mijn familiegeschiedenis. Van wat ik er zelf van wist. Tijdens een interview in 2007 met journalist Peter Ouwerkerk lichtte ik voor het eerst een tipje van de sluier op. Ik noemde mijzelf toen een versluieraar, een term die zowel slaat op het toedekken van mijn jeugdherinneringen als op mijn kunstenaarschap. Die eerste voorzichtige ontboezeming was de aanleiding om mijn verdere leven onder de loep te nemen en er over te schrijven."

Moed

"Ik wilde mijzelf niet meer verstoppen. In 2014 raapte ik mijn moed bij elkaar en ging in het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging in Den Haag op zoek in de dossiers van mijn ouders. Ik was inmiddels 75, ik vond het wel een keer tijd." Zestig jaar had het me in de weg gezeten. Waarom had mijn vader zich aangesloten bij de NSB? Zat er bloed aan zijn handen? Veel vragen zijn onbeantwoord gebleven, maar het was een opluchting dat hij nooit heeft geschoten en nooit onderduikers heeft verraden."

Keuzes

"Of ik zelf de juiste keuzes heb gemaakt in mijn leven? Er komen dingen op je pad, daar word je door gevormd, zo zie ik het. In mijn hbs-tijd kreeg ik belangstelling voor cultuurgeschiedenis en probeerde ik de discussie aan te gaan met mijn vader.

Maar ik kon niet op tegen zijn vooringenomen standpunten. Ik waardeerde hem als vader, maar ergerde me aan zijn conservatieve gedrag en racistische uitlatingen. De min of meer anarchistische jaren op de Academie van Beeldende Kunsten zijn daarna heel belangrijk voor mij geweest. Ik koos steeds meer mijn eigen weg."

Vergankelijkheid

"Ik ben opgegroeid in het puin van Rotterdam en dat zie je terug in wat ik maak. Vergankelijkheid is de rode draad in mijn werk, ik zie schoonheid in verval en hecht aan voorwerpen waar een geschiedenis aan zit. En ik maak graag series. Het geeft mij de mogelijkheid mijzelf te ontwikkelen, het materiaal verder te ontdekken. Vervolgens is het de kunst op tijd te stoppen. Het mag niet te aangenaam worden. Het moet wel écht iets losmaken."

"Mijn belangrijkste les? Dat je zoveel dingen verkeerd doet in je leven en dat je daar lering uit moet trekken. Steeds opnieuw. Dat is tegelijk misschien wel mijn grootste drijfveer in mijn werk. Als kunstenaar hoef ik aan niemand verantwoording af te leggen. Tekenen en schilderen geeft me rust. Als ik hier ben, in mijn atelier, dan ben ik gelukkig.“

Geuzenmaand

De opening van de Geuzenmaand vindt plaats op dinsdag 3 maart in De Windwijzer, Schiedamseweg 95 in Vlaardingen. Meer lezen over de betekenis van de Geuzenpenning en alle activiteiten rondom de uitreiking? Kijk op de website www.geuzenmaand.nl. Het boek Puin en vriendschap waarin Jan Wagner schrijft over zijn familiegeschiedenis, is te koop bij Plantage Pontier.

www.geuzenmaand.nl.

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden